حسن حسن زاده آملى
287
ده رساله فارسى (فارسى)
بسم اللّه الرحمن الرحيم قبلهنماى مغناطيسى 1 - مقدمه : قبله شناسى از مقدمات نماز بوده ، بر هر مسلمانى شناختن سمت كعبه از مكان خود در حضر و سفر لازم است بدينلحاظ علماى عاليقدر هيئت و نجوم در قديم و سنوات اخير و از شيخ بهائى عليه الرحمهء تا مرحوم سرتيپ مهندس عبد الرزاق بغايرى براى استخراج قبله مساعى دقيقى به عمل آورده و قبله بلاد را نسبت به جهات جغرافيايى تعيين كردهاند كه براى يافتن قبله هر محل بايستى قبلا جهاتيابى كرد ولى اين امر هميشه و براى همه كس به سهولت و سرعت مقدور نيست ، مثلا مسافرى كه به يكى از شهرهاى خارج كشور يا اماكن جديدى برسد و بخواهد فورا نماز بخواند نمىتواند دستور قبلهيابى را بطورىكه در كتب قديمه يا تقاويم به شرح ذيل صفحه درج شده و صحيح است فورا اجرا نمايد « 1 » .
--> ( 1 ) . دستور قديم قبلهيابى : براى سهولت طالبين دستور مىدهم كه انحراف قبله هر شهرى را كه خواهند دايره بر زمين مسطح رسم كنند و بر مركز آنكه وسط حقيقى است شاخصى نصب نمايند تا دو فايده بخشد : يكى آنكه چون سايه معدوم شود يا به منتهاى كمى رسد به حسب آفاق وقت زوال است ، ديگر آنكه بر سطح آن دايره دو خط عمودى رسم كنند كه در نقطهء مركز با هم تقاطع كند بطورىكه يكى از آن دو خط امتداد سايه شاخص باشد كه از دو طرف تا محيط دايره رسد و خط ديگر از وسط اين خط دو طرف مركز دايره كشيده شود تا به محيط دايره منتهى شود كه دايره را به چهار قسمت متساوى نمايد و به چهار محيط دايره منتهى شود پس نقطهء طرف طلوع آفتاب را مشرق و نقطهء مقابل آن را مغرب دانند و اگر خود به جاى شاخص بايستد و نقطه مشرق را به دست راست خود قرار دهد نقطهء پيش رويش شمال و پشت سرش